I le vaitaimi faatekinolosi o aso nei, o loo feagai talavou ma luʻitau e leʻi vaaia muamua i le tausia o le soifua maloloina o mata. Faatasi ai ma le pulea e lau o mata o aʻoaʻoga, faafiafiaga, ma fegalegaleaiga faaagafesootai, ua avea ai le malamalama i le auala e tausia ai mata talavou ma mea taua. O lenei tusiga o loo suʻesuʻeina ai ni auala aoga e fesoasoani ai i talavou e puipuia a latou vaai ma puipuia ai le faaleagaina i se taimi umi.
1. Pulega o Taimi o le Laupapa
E faaalu e le talavou masani le 7+ itula i le aso i masini faatekinolosi, ma faʻaalia ai o latou mata i le malamalama lanumoana mo se taimi umi ma le tiga o mata. Faʻatino le **tulafono 20-20-20**: I minute uma e 20, tilotilo i se mea e 20 futu le mamao mo le 20 sekone. Seti ni tapulaʻa faʻaaogaina o masini e faʻaaoga ai ni mea e siaki ai le taimi o le lau, ma faʻamalosia mea e fiafia i ai e pei o taʻaloga poʻo faatufugaga e faʻaitiitia ai le faʻalagolago i le lau.
2. Masani Sili Ona Lelei o le Matamata
- Tausia le **mamao e tusa ma le lima** mai lau (24-30 inisi)
- Tu'u pupuni o le masini **i lalo ifo teisi o le maualuga o mata** (tulimanu e 15-20 tikeri)
- Fetuuna'i le pupula e fetaui ma le malamalama o lo'o siomia ai; fa'agaoioia le fa'amama o le malamalama lanumoana i le taimi e fa'aaoga ai i le afiafi
3. Mea Tau Siosiomaga
Ia mautinoa o lo'o iai moli paleni i nofoaga e su'esu'e ai - tu'ufa'atasi moli o le potu e siomia ai ma moli fa'atino e taula'i lelei. 'Alo'ese mai le faitau i totonu o ta'avale o lo'o feoa'i pe i lalo o le la sa'o. Mo i latou e fa'aaogaina tioata fa'afeso'ota'i, mulimuli i faiga fa'amamā lelei ma 'aua lava ne'i moe ma fa'aaoga tioata fa'afeso'ota'i.
4. Mea'ai mo le Soifua Maloloina o Mata
Meaʻai taua ma o latou punaoa:
- Vaitamini A: Pateta suamalie, kāloti, sipinasi
- Omega-3: Samani, nati, fatu chia
- Lutein/Zeaxanthin: Kale, fuamoa, sana
- Vaitamini C: Fuala'au 'aina suamalie, pepa logo
- Zinc: Pi, nati, saito atoa
Fa'atapula'a le so'ona 'ai o le caffeine ma meainu suamalie e mafai ona mafua ai le leai o se vai i le tino, ma a'afia ai le mafanafana o mata.
5. Tausiga Faaletino o Mata
- Fa'aaoga mata tioata e puipuia ai mai le la i fafo
- Fa'aaoga ni mata tioata saogalemu i taimi o ta'aloga/fa'ata'ita'iga
- Sui le vali mata i masina ta'i 3
- Aua ne'i fa'asoa atu pusa tioata fa'afeso'ota'i po'o mataua mata
6. Iloaina o Faailoga Lapatai
Fa'atulaga loa ni su'esu'ega mata pe afai e te lagonaina:
- O le tiga o le ulu faifai pea pe a uma galuega vaaia
- Faigata ona taula'i i le va o mea e lata ane/mamao
- Ma'ale'ale i le malamalama e le masani ai
- O le oloina o mata e sili atu i le 5-6 taimi i le aso
- Mata mumu/vaivai pea lava pea
7. Toe Fa'aleleia o le Moe ma Mata
Taumafai e moe i le po mo le 8-10 itula. Fa'atulaga se "gogo fa'atekinolosi" i le tasi le itula a'o le'i moe. Fa'aaoga moli po e mafanafana le lanu nai lo moli susulu i luga mo gaoioiga o le afiafi.
Faaiuga: O le tausiga lelei o mata i le taimi o le talavou e mafai ona puipuia ai le 80% o faafitauli o le vaai e tusa ai ma faamaumauga a le WHO. O le tuufaatasia o masaniga faatekinolosi atamai, meaai paleni, ma siaki masani, e mafai e talavou ona puipuia lo latou soifua maloloina o le vaai a o manuia i lo tatou lalolagi e taulai atu i lau komepiuta. Manatua: O mata maloloina i le asō e mafai ai ona manino atu vaaiga mo miti o taeao.
Taimi na lafoina ai: Mati-19-2025




